Bullgari/Paralajmërohet për rritje çmimesh, nga rrumbullakimi me hyrjen në Eurozonë

Christine Lagarde ka deklaruar se Bullgaria mund të përjetojë një rritje të përkohshme të inflacionit të matur pas adoptimit të euros më 1 janar 2026, kryesisht për shkak të prirjes së tregtarëve për të rrumbullakosur çmimet gjatë konvertimit nga Leva në Euro.

Duke folur në një konferencë në Sofje më 4 nëntor, presidentja e Bankës Qendrore Europiane (BQE) i cilësoi shqetësimet për efektet mbi çmimet si “plotësisht legjitime”, duke theksuar megjithatë se rritja e vërejtur në raste të mëparshme ka qenë zakonisht modeste dhe e përkohshme.

Lagarde përmendi përvojën e Kroacisë si shembull të afërt. Kur Zagrebi iu bashkua monedhës së përbashkët në vitin 2023, efekti i konvertimit shtoi rreth 0.4 pikë përqindje në inflacionin total, në përputhje me intervalin 0.2–0.4 pikë përqindje të vëzhguar në adoptimet e mëparshme, tha ajo. Rasti i Kroacisë ndodhi në një periudhë me inflacion tashmë të lartë, çka forcoi mesazhin e BQE-së se çdo ndikim nga rrumbullakimi është një efekt i vetëm dhe jo një prirje e re inflacioniste.

Megjithatë, opinioni publik në Bullgari mbetet i ndarë përpara kalimit në Euro. Sondazhet tregojnë se rreth gjysma e bullgarëve janë skeptikë ndaj adoptimit të Euros, me shqetësime që lidhen me sovranitetin dhe me mundësinë e rritjes së çmimeve nga tregtarët në mënyrë oportuniste. Lagarde iu përgjigj drejtpërdrejt këtyre frikërave, duke argumentuar se pas anëtarësimit, pasiguria zakonisht bie ndërsa familjet dhe bizneset përshtaten me kornizën e re monetare. Ajo identifikoi si rrezikun më të madh për anëtarët e rinj humbjen e ritmit të reformave ekonomike pas hyrjes në Eurozonë, gjë që mund t’i privojë ata nga përfitimet afatgjata të integrimit.

Bullgaria po hyn në javët e fundit përpara adoptimit me një nivel inflacioni më të lartë se mesatarja e Eurozonës. Rritja vjetore e çmimeve ishte 4.1% në shtator, krahasuar me inflacionin e Eurozonës që ndodhet pranë objektivit 2% të BQE-së. Ky hendek thekson sfidën e menaxhimit të perceptimeve gjatë periudhës së kalimit. Udhëzimi i BQE-së, megjithatë, është se efektet nga rrumbullakimi do të mbeten të kufizuara dhe të përkohshme, për sa kohë që zbatimi të jetë disiplinuar dhe komunikimi i qartë.

Hapat institucionalë që mundësojnë hyrjen e Bullgarisë janë tashmë përfunduar. Pas vlerësimeve të favorshme të konvergjencës nga Komisioni Europian dhe BQE në fillim të qershorit, ministrat e Financave të Eurozonës dhe të BE-së avancuan procesin gjatë muajve qershor dhe korrik. Më 8 korrik, Këshilli miratoi aktet ligjore përfundimtare për konvertimin, duke konfirmuar kursin e pandryshueshëm të këmbimit prej 1.95583 leva për një euro dhe duke hapur rrugën për datën e fillimit më 1 janar 2026. Bullgaria do të bëhet anëtarja e 21-të e Eurozonës.

Autoritetet në Sofje e kanë paraqitur adoptimin e Euros si përmbylljen e një procesi të gjatë të përafrimit me monedhën e përbashkët. Për vite me radhë, bordi valutor i Bullgarisë e ka lidhur Levën me Euron, duke ankoruar kushtet monetare me politikat e BQE-së. Hyrja në Eurozonë do të eliminojë rrezikun e mbetur të kursit të këmbimit në transaksionet ndërkufitare dhe do të integrojë më plotësisht bankat dhe kompanitë bullgare në tregjet e kapitalit të euros. Ajo gjithashtu do të sjellë pjesëmarrje në vendimmarrjen e Eurosistemit dhe qasje në mekanizmat e përbashkët financiarë. Këta faktorë strukturorë janë ndër arsyet që përmenden nga mbështetësit e projektit, të cilët argumentojnë se përfitimet afatgjata i tejkalojnë vështirësitë administrative dhe efektet e përkohshme mbi çmimet.